‘Slimme’ apparaten zijn tegenwoordig overal ter wereld gemeengoed. Van slimme luidsprekers en deurbellen tot verlichtingssystemen: ze bieden een ongekend niveau van connectiviteit in woningen en bedrijfspanden. Slimme stekkers behoren tot de meest gebruikte van deze apparaten. Zoals bij elke technologie zijn er echter ook risico’s aan verbonden. In dit artikel bespreken we de belangrijkste risico’s van slimme stekkers, van brandgevaar tot kwetsbaarheden op het gebied van cybersecurity, en leggen we uit hoe u deze risico’s kunt beperken.
Slimme stekkers lijken sterk op gewone stekkers, maar maken bediening op afstand mogelijk. U kunt een slimme stekker en het apparaat dat erop is aangesloten via uw smartphone of tablet in- en uitschakelen. U kunt ook instellen dat de stekker op bepaalde tijdstippen automatisch wordt in- of uitgeschakeld. Zo kan uw waterkoker bijvoorbeeld klaarstaan wanneer u ’s ochtends wakker wordt, of kan uw verwarming worden ingesteld om aan te gaan voordat u thuiskomt.
De meeste slimme stekkers zijn veilig in gebruik, maar voordat u er een koopt, zijn er een aantal zaken die u moet controleren. Beschikt de stekker over veiligheidsvoorzieningen zoals beveiliging tegen overspanning of oververhitting? Is de stekker gemaakt van vlamvertragend materiaal? Draagt het product de CE-markering, waarmee wordt aangegeven dat de fabrikant verklaart dat het product voldoet aan de toepasselijke Europese eisen? Dit zijn belangrijke vragen om te stellen voordat u een aankoop doet.
In Nederland is het, net als bij andere elektrische apparaten, belangrijk om ervoor te zorgen dat de elektrische installatie veilig is en geschikt is voor de gebruikte apparatuur. Elektrische installaties en apparatuur moeten voldoen aan de toepasselijke veiligheidseisen. Bij twijfel over de veiligheid van een elektrische installatie is het verstandig een erkend of deskundig installateur in te schakelen.
Er bestaat ook een klein risico dat uw slimme stekker wordt gehackt. Het is daarom verstandig om na te gaan of de stekker over sterke versleutelingsfuncties beschikt. Let ook goed op wat u op uw slimme stekker aansluit: als uw wifi-verbinding om welke reden dan ook wegvalt, kan dit ernstige gevolgen hebben voor apparaten zoals een diepvriezer, een aquarium of bepaalde medische apparatuur die een constante stroomvoorziening nodig hebben.
Net als bij elke andere elektrische stekker geldt dat slimme stekkers een groter brandrisico vormen wanneer ze niet correct worden gebruikt. Een stopcontact overbelasten door er te veel apparaten op aan te sluiten, of een apparaat aansluiten waarvan het vermogen hoger ligt dan het maximale vermogen van de stekker, verhoogt het risico op kortsluiting en elektrische ontladingen, die in het ergste geval brand kunnen veroorzaken.
De hierboven genoemde veiligheidsvoorzieningen, zoals beveiliging tegen overspanning en oververhitting, vlamvertragende materialen en de CE-markering, zijn bedoeld om de risico’s bij het gebruik van deze apparaten te beperken. Vermijd het kopen van goedkope stekkers via internet of bij leveranciers waarvan de betrouwbaarheid niet vaststaat. Bij dergelijke producten is het mogelijk minder goed gegarandeerd dat ze aan de toepasselijke veiligheidseisen voldoen.
Geen enkele stekker is volledig vrij van risico’s, maar sommige modellen kunnen een groter risico vormen dan andere. Een opmerkelijk voorbeeld betreft een Hiction slimme stekker die via Amazon werd verkocht en bijzonder kwetsbaar bleek te zijn. De stekker had twee USB-poorten en de onder spanning staande verbinding bleek zich «te dicht bij een chip voor energiemonitoring» te bevinden. Hierdoor nam het risico op een elektrische ontlading toe, wat brand had kunnen veroorzaken. De stekker werd vervolgens door Amazon uit de verkoop gehaald in afwachting van een onderzoek.
Het is daarom belangrijk om ervoor te zorgen dat u een slimme stekker koopt bij een betrouwbare bron. Controleer met name of het product de CE-markering draagt en geef de voorkeur aan erkende en betrouwbare fabrikanten en distributeurs.
Er zijn drie belangrijke maatregelen om de risico’s van slimme stekkers te beperken:
Deze markering geeft aan dat de fabrikant verklaart dat het product voldoet aan de toepasselijke Europese eisen. Het is ook aanbevolen om de informatie van de fabrikant en de gebruiks- en veiligheidsinstructies bij het product te controleren.
Fabrikanten brengen regelmatig firmware-updates uit om beveiligingskwetsbaarheden te verhelpen. Door de software van uw slimme stekker up-to-date te houden, verkleint u het risico op zowel hacking als storingen.
Sluit nooit meer apparaten aan dan het stopcontact of het elektrische circuit aankan en controleer altijd of het vermogen van het aangesloten apparaat de maximale belasting van de stekker niet overschrijdt. In Nederland is het bij twijfel over de veiligheid van een elektrische installatie verstandig om een deskundige installateur in te schakelen en ervoor te zorgen dat de installatie aan de toepasselijke Nederlandse voorschriften voldoet.
Slimme stekkers kunnen worden blootgesteld aan hacking, waardoor kwaadwillenden in theorie toegang kunnen krijgen tot bepaalde slimme apparaten in uw woning of bedrijf. Zelfs als uw slimme stekkers alleen worden gebruikt voor een televisie of koffiemachine, kunnen de gevolgen ernstiger zijn als een hacker toegang krijgt tot uw wifi-netwerk en bijvoorbeeld elektrische poorten of beveiligingssystemen kan beïnvloeden.
Bepaalde stekkers van TP-Link, Meross, Innr en Ajax bleken bijzonder kwetsbaar voor cyberaanvallen. Nadat een indringer toegang had gekregen tot de stekker, kon hij de stroom uitschakelen en tegelijkertijd onopgemerkt verbonden blijven met het draadloze netwerk van de woning. De betrokken fabrikanten hebben inmiddels oplossingen uitgebracht of aangegeven dat zij updates zouden uitbrengen om deze problemen te verhelpen.
Naarmate slimme stekkers en andere slimme apparaten populairder worden, worden ook de eisen en normen waaraan ze moeten voldoen steeds strenger. Hierdoor zullen de hierboven genoemde kwetsbaarheden naar verwachting minder vaak voorkomen bij nieuwe generaties slimme stekkers. Kiezen voor stekkers van gevestigde en betrouwbare fabrikanten en de firmware up-to-date houden, blijft een van de beste manieren om u tegen deze risico’s te beschermen.
Momenteel is er geen andere oplossing op de markt die voor niet-slimme apparaten precies dezelfde functionaliteit biedt als een slimme stekker. U kunt er echter voor kiezen om gewone stekkers te gebruiken voor bepaalde slimme apparaten die u bezit. Als uw smart-tv bijvoorbeeld aangesloten blijft en het stopcontact ingeschakeld is, kunt u uw televisie nog steeds via uw smartphone of tablet in- of uitschakelen.
Over het algemeen zijn slimme stekkers zeer veilig en bieden ze een hoog niveau van connectiviteit, functionaliteit en gebruiksgemak in onze woningen en op onze werkplekken. Door ze correct te gebruiken, stopcontacten nooit te overbelasten en software-updates uit te voeren wanneer daarom wordt gevraagd, beperkt u de risico’s op zowel brand als ongeoorloofde toegang tot een minimum.
De belangrijkste punten om te onthouden zijn:
Wacht niet tot er zich een incident voordoet om actie te ondernemen. Neem vandaag nog contact op met Scutum om een beoordeling van de brandrisico’s of een controle van de brandveiligheid te laten uitvoeren en zorg ervoor dat uw bedrijfspand beschermd is tegen alle brandrisico’s, ook de risico’s die verband houden met elektrische apparatuur.
