Soorten brandblussers en hun blusmiddelen

Verschillende soorten brandblussers zijn ontworpen om verschillende soorten branden te bestrijden, van alledaagse materialen zoals papier en hout tot elektrische apparatuur, ontvlambare vloeistoffen, bakoliën en brandbare metalen. Branden worden ingedeeld volgens de aard van de brandstof die bij de brand betrokken is. In België worden onder meer brandklassen A, B, C, D en F onderscheiden. Elektrische branden vormen geen afzonderlijke brandklasse, maar vereisen wel het gebruik van een geschikte brandblusser voor elektrische apparatuur.

Omdat de brandstoffen en verbrandingsbronnen verschillen, zijn ook verschillende blusmiddelen nodig om elke brand doeltreffend te bestrijden. Het gebruik van de verkeerde brandblusser bij een bepaald type brand is niet alleen ineffectief, maar kan de brand ook verergeren en mensenlevens in gevaar brengen.

De belangrijkste brandklassen zijn:

Draagbare brandblussers moeten in gebouwen worden geplaatst en verdeeld volgens de aard van de aanwezige risico's, de indeling van de lokalen en de geldende Belgische voorschriften. Ze moeten gemakkelijk bereikbaar zijn, zodat snel kan worden ingegrepen bij een beginnende brand.

Scutum kan bedrijven begeleiden bij de keuze, installatie en het onderhoud van hun brandblussers, zodat voor elke zone de meest geschikte apparatuur wordt geselecteerd, risico's worden beperkt en wordt bijgedragen aan de naleving van de geldende voorschriften inzake brandveiligheid.

Waterblussers bestrijden branden met behulp van een krachtige waterstraal. Het water koelt de brandende materialen door de warmte-energie te absorberen. Naarmate de temperatuur daalt, vertraagt de verbranding totdat de vlammen volledig zijn gedoofd.

Het gebruikte blusmiddel is eenvoudig: H₂O, oftewel water, dat de brand afkoelt door de warmte van het brandende materiaal te absorberen.

Waterblussers zijn geschikt voor brandklasse A, veroorzaakt door vaste brandbare materialen zoals papier, textiel en hout. Kantoren zijn bijzonder gevoelig voor dit type brand door de aanwezigheid van grote hoeveelheden papier, meubilair en andere brandbare materialen.

Het gebruik van een waterblusser moet altijd gebeuren volgens de aanwijzingen op het toestel. Bij de modellen waarvoor dit van toepassing is, moet de veiligheidspin worden verwijderd, de straalpijp op de basis van de vlammen worden gericht en de hendel worden ingedrukt.

Schuimblussers zijn, afhankelijk van hun certificering en goedkeuring, geschikt voor brandklassen A en B, respectievelijk veroorzaakt door vaste brandbare materialen en ontvlambare vloeistoffen zoals bepaalde alcoholen, verven of koolwaterstoffen.

Ze worden in talrijke professionele omgevingen gebruikt. Bij een brand van vaste materialen moet de straal op de basis van de vlammen worden gericht. Bij een brand van een ontvlambare vloeistof moet het schuim voorzichtig worden aangebracht, zodat het oppervlak van de brandstof geleidelijk wordt bedekt zonder de vloeistof te verspreiden.

Poederblussers bestrijden brand door de verbrandingsreactie te onderbreken en de vlammen van de brandstof te isoleren.

Oudere samenstellingen konden onder meer natriumbicarbonaat of kaliumbicarbonaat bevatten en waren voornamelijk geschikt voor brandklassen B en C. Moderne samenstellingen kunnen monoammoniumfosfaat bevatten. Dit grijpt in op de chemische kettingreactie van de verbranding en maakt het ook mogelijk om bepaalde branden van klasse A te bestrijden.

Poederblussers zijn bijzonder veelzijdig. Afhankelijk van het type poeder en de certificering van de brandblusser kunnen ze worden gebruikt bij brandklassen A, B en C en in bepaalde situaties bij elektrische apparatuur. Specifieke poeders zijn bovendien ontwikkeld voor brandklasse D.

Ze hebben echter ook enkele nadelen. Het poeder kan irriterend of schadelijk zijn wanneer het in grote hoeveelheden wordt ingeademd en kan bepaalde apparatuur beschadigen. Daarom worden poederblussers over het algemeen afgeraden in besloten ruimten of lokalen met gevoelige apparatuur.

Ze blijven echter bijzonder nuttig in omgevingen waar meerdere soorten brandrisico's aanwezig zijn. Ze zijn doorgaans herkenbaar aan een blauwe markering.

Wanneer ze bij elektrische apparatuur worden gebruikt, moet de stroomvoorziening, indien mogelijk, vooraf worden uitgeschakeld.

CO₂ is bovendien zeer koud wanneer het wordt uitgestoten, waardoor het bijdraagt aan het verlagen van de temperatuur van de brand. De blusser werkt zo voornamelijk in op twee elementen van de branddriehoek: zuurstof en warmte.

CO₂-blussers zijn bijzonder geschikt voor elektrische branden, waardoor ze nuttig zijn in lokalen met veel kabels of elektrische apparatuur.

Verkeerd gebruik van verlengsnoeren en stopcontacten, defecte bekabeling of oververhitting van bepaalde toestellen kunnen onder meer elektrische branden veroorzaken.

Een bijkomend voordeel is dat CO₂-blussers geen residu achterlaten, waardoor het risico op beschadiging van gevoelige apparatuur beperkt blijft. Ze zijn doorgaans herkenbaar aan een zwarte markering.

Voor gebruik bij elektrische apparatuur moet de stroomvoorziening, indien mogelijk, worden uitgeschakeld. Richt de straalpijp op de basis van de brand en bedien de hendel volgens de instructies van de fabrikant.

Blussers met een nat chemisch blusmiddel verspreiden een oplossing, doorgaans op basis van kaliumacetaat (CH₃CO₂K), rechtstreeks over de brand. In sommige samenstellingen kunnen ook kaliumcitraat of kaliumbicarbonaat worden gebruikt.

Het blusmiddel werkt op twee manieren: eerst door de vlammen af te koelen en hun temperatuur te verlagen, waardoor de verbranding vertraagt; vervolgens door een beschermende laag op het brandende oppervlak te vormen. Deze laag creëert een barrière tussen de vlammen en de brandstof en helpt herontsteking te voorkomen.

Het blusmiddel wordt als een fijne nevel verspreid om de brandende olie of het brandende vet af te koelen zonder spatten te veroorzaken die de brand kunnen verspreiden.

Blussers met een nat chemisch blusmiddel zijn bijzonder doeltreffend bij brandklasse F, veroorzaakt door bakoliën en -vetten. Branden in friteuses zijn hiervan een veelvoorkomend voorbeeld.

In dergelijke situaties is het gebruik van water uiterst gevaarlijk. Water kan ervoor zorgen dat brandende olie explosief spat, waardoor de brand zich snel kan verspreiden en ernstige brandwonden kunnen ontstaan.

Blussers met een nat chemisch blusmiddel bedekken de brandende oliën en vetten om ze van de vlammen te isoleren en de verbranding te stoppen. Ze zijn doorgaans herkenbaar aan een gele markering.

Ze zijn doorgaans uitgerust met een glazen ampul in plaats van de hendel die op handbediende modellen aanwezig is. Wanneer er brand ontstaat, stijgt de temperatuur van de ampul. De gevoelige vloeistof in de ampul zet uit totdat het glas breekt, waardoor het blusmiddel vrijkomt.

Poeder is een van de blusmiddelen die vaak in automatische brandblussers wordt gebruikt, vooral wanneer verschillende soorten brandrisico's moeten worden afgedekt. De doeltreffendheid ervan hangt echter af van het gebruikte blusmiddel en de certificering van het toestel.

Automatische brandblussers zorgen vooral voor extra bescherming van onbemande of weinig gebruikte zones. Ze kunnen bijvoorbeeld worden geïnstalleerd in technische lokalen, opslagruimten of andere plaatsen waar niet voortdurend mensen aanwezig zijn.

Ze zijn doorgaans herkenbaar aan het ontbreken van een handbediende activeringshendel en aan een automatisch activeringssysteem met een markering die het gebruikte blusmiddel aangeeft.

Een groeiend brandrisico in zowel professionele als residentiële gebouwen zijn branden van lithium-ionbatterijen, die onder meer voorkomen in mobiele telefoons, laptops, elektrische steps en elektrisch gereedschap.

Brandblussers die specifiek voor dergelijke branden zijn ontwikkeld, gebruiken onder meer een blusmiddel op basis van water en vermiculiet, dat als een fijne nevel wordt verspreid.

Het water koelt de batterij en beperkt de temperatuurstijging, terwijl de vermiculietdeeltjes een beschermende barrière vormen die opdroogt en een isolerende, niet-ontvlambare laag creëert. Zo wordt het risico op herontsteking beperkt.

Deze brandblussers bevatten een mineraal blusmiddel dat bekendstaat als Aqueous Vermiculite Dispersion (AVD), oftewel een waterige vermiculietdispersie.

Vermiculiet is een natuurlijk mineraal dat ook in de tuinbouw wordt gebruikt om vocht vast te houden en de opname van voedingsstoffen door planten te bevorderen.

Klassieke brandblussers zijn niet noodzakelijk geschikt voor branden waarbij lithium-ionbatterijen betrokken zijn. Deze batterijen kunnen namelijk opnieuw ontbranden nadat het lijkt alsof de brand al is geblust, onder meer als gevolg van een thermische runaway.

Het gebruik van specifiek hiervoor geschikte apparatuur is daarom essentieel in omgevingen waar lithium-ionbatterijen op grote schaal worden gebruikt of opgeslagen.

Elk type brandblusser werkt in op een of meer elementen van de branddriehoek: warmte, brandstof en zuurstof.

Door de werking van de verschillende blusmiddelen te begrijpen, wordt duidelijk waarom het zo belangrijk is om de juiste brandblusser te kiezen en waarom een verkeerde keuze gevaarlijk kan zijn.

Het kiezen van de juiste brandblusser is essentieel voor zowel de veiligheid van personen als de bescherming van gebouwen en goederen.

Verschillende brandrisico's vereisen verschillende blusmethoden. Het gebruik van een ongeschikte brandblusser kan het gevaar vergroten of bijdragen aan de verspreiding van de brand.

In professionele en industriële omgevingen helpen brandrisicoanalyses om te bepalen welke brandblussers het meest geschikt zijn voor elke zone van een gebouw.

Een goede opleiding, regelmatig onderhoud en duidelijke signalisatie zorgen er bovendien voor dat brandblussers snel kunnen worden geïdentificeerd en correct kunnen worden gebruikt in geval van nood.

Door inzicht te hebben in de verschillende blusmiddelen die in brandblussers worden gebruikt en in hun werking, kunnen bedrijven hun brandveiligheid verbeteren, hun gebouwen beschermen en zich beter voorbereiden om snel en doeltreffend te reageren bij brand.

Wacht niet tot er zich een incident voordoet om actie te ondernemen. Neem vandaag nog contact op met Scutum om de installatie of het onderhoud van uw brandblussers te organiseren of een brandrisicoanalyse te laten uitvoeren. Zo kunt u ervoor zorgen dat uw gebouwen zijn uitgerust met de juiste middelen voor de verschillende brandrisico's waaraan ze kunnen worden blootgesteld.